Nhiều người vẫn thường nhầm tưởng về thuật ngữ “cây Trầm Hương“. Nhưng thuật ngữ này lại là khái niệm sai lầm. Bởi lẽ thứ tạo ra trầm không phải cây trầm. Vậy loại cây chính xác là cây gì? Có hàng ngàn câu hỏi xung quanh vấn đề này. Bài viết này sẽ liệt kê tất tần tật kiến thức về gỗ trầm hương là gì? Vì sao vòng tay trầm hương được ưa chuộng..để bạn đọc có thể trang bị cho mình những kiến thức đúng nhất nhé

I. Trầm hương là gì?

1.1 Nguồn gốc và cách hình thành

Cây trầm hương thật ra không hề tồn tại. Bởi thứ tạo ra trầm chính xác được gọi là cây dó bầu. Người ta truyền nhau thuật ngữ này bởi họ nghĩ đây vốn là một loại gỗ. Mà gỗ thì đến từ cây. Vì vậy họ thản thiên gọi đó là cây trầm hương.

Trầm Hương
Cây Dó Bầu

Sự thật: Trầm Hương là phần gỗ mục thơm hình thành trên thân cây Dó Bầu. Trong quá trình sinh trưởng, khi cây dó bị thương, chất dầu trong cây tụ lại để kháng cự sự phá hoại nhiễm bệnh từ bên ngoài. Dần dần cùng với sự kết hợp của nấm và vi khuẩn. Phần gỗ bị thương đó biến tính thành Trầm – thứ gỗ chứa một loại tinh dầu đặc biệt.

Những cây dó có trầm thường bị xơ xác và thân có u, bướu, bị sâu đục, gò mối đóng, mảnh bom đạn găm vào, cây bị giông gió làm gãy cành hay bị sét đánh. Dân gian truyền rằng: Hương Trời bay theo gió đáp vào chỗ bị thương trên thân cây dó bầu hòa vào nhựa chảy ra từ vết thương ấy, được hun đúc qua thời gian bởi đất tốt, nắng, gió biển và các điều kiện tự nhiên đặc biệt khác, gọi là Linh Khí của Trời Đất.

1.2 Giá trị của gỗ Trầm hương

Trầm đã được chia làm ba loại dựa trên lượng tinh dầu nhiều hay ít ẩn chứa bên trong. Hạng 1 là Kỳ Nam. Loại này có giá đến hàng tỷ đồng. Tiếp theo là Trầm giá cũng vài trăm triệu trở lên cho một kg, còn tinh dầu trầm ở khoảng 9000 USD/1 lít. Những loại còn lại được chế tác thành nhiều vật phẩm phong thủy, tâm linh. Áp dụng vào đời sống và mang lại cuộc sống an lạc, vui vẻ cho người sử dụng.

Những yếu tố tạo nên sự chênh lệch về giá vòng Trầm: Về xuất xứ và Về lượng tinh dầu chứa trong sản phẩm

Từ xa xưa người Nhật đã biết thưởng thức trầm trong các ngày Đại lễ. Đa phần là dành cho Vua chúa hay các Nguyên thủ Quốc gia. Khi ấy, ở nơi trang nghiêm như đền chùa mọi người cùng nhau quyên tiền và tiến cúng. Trước khi kính lễ họ phải rửa tay sạch, sau đó mới được lại gần một chiếc lư lớn. Bên trong đang đốt trầm hương.

II. Tác dụng của trầm hương

Trầm hương nổi tiếng với rất nhiều công dụng. Lượng tinh dầu rất lớn và quý trong nó mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe. Trầm được sử dụng nhiều trong những bài thuốc Đông Y nhờ tính ôn, cay, ấm, chữa trị các bệnh về đau nhức, khó thở, nôn mửa rất hiệu quả. Bên cạnh đó, đây còn được cho là mang đến những tác động tích cực về tâm linh, xua đuổi tà khí, mang đến vận lành cho người dùng. Các nhà khoa học đã chứng minh một công dụng mới: giúp nâng cao hệ miễn dịch từ đặc tính cay nồng của chúng.

2.1 Tác dụng đối với sức khỏe

Lượng tinh dầu tự nhiên dồi dào chứa trong gỗ trầm rất có lợi đối với sức khỏe. Hương thơm đặc biệt thanh khiết, tinh tế của trầm giúp an thần, thư giãn đầu óc, giảm căng thẳng. Hương trầm đặc biệt tốt cho những người thường xuyên bị chóng mặt đau đầu.Theo Đông Y, những tinh chất trong gỗ Trầm có các tác dụng đáng kể trong việc điều trị các bệnh về tiêu hóa, hô hấp như nôn ói, khó thở, hen suyễn,…

2.2 Tác dụng về mặt tâm linh

Không phải ngẫu nhiên mà đốt trầm đã trở thành một nét văn hóa trong đời sống. Đó là bởi vì đốt trầm còn mang ý nghĩa rất lớn về khía cạnh tâm linh. Trầm được xem là linh vật hấp thụ tinh hoa đất trời, Dương khí rất mạnh, có tác dụng xua đuổi vận xấu, tai ương. Đốt trầm để phát huy công dụng là mang đến may mắn tốt lành cho gia chủ. Nhiều người còn tin rằng hương trầm giúp thanh lọc tính xấu của con người, loại bỏ đi năng lượng tiêu cực, giúp tâm tĩnh để vạn sự hanh thông.

2.3 Tác dụng về mặt phong thủy

Từ thời Ai Cập cổ đại, nữ hoàng, vua chúa đã sử dụng các loại trang sức. Mục đích chính của việc sử dụng là để làm bùa hộ mệnh. Rất nhiều các viên đá quý được ưa chuộng sử dụng tại thời điểm này.

Trải qua thời gian, trang sức phong thủy không đơn thuần chỉ mang ý nghĩa tâm linh. Ngày nay, chúng được xem như là thứ làm đẹp cho vẻ bề ngoài của mỗi người.

Cũng giống như các loại trang sức phổ biến khác, trang sức phong thủy gồm: vòng tay, vòng cổ, nhẫn, bông tai,… Chúng rất đa dạng về chủng loại cũng như kiểu dáng, mẫu mã.

Trang sức phong thủy đem lại cho người sử dụng vẻ đẹp, tính thẩm mỹ cao. Bên cạnh đó, nó cũng giúp thu hút tài lộc, may mắn cho người sử dụng. Chính vì thế mà rất được ưa thích sử dụng trong đời sống hiện nay.

2.4 Tác dụng về mặt khoa học

Cơ thể của con người có cơ chế hoạt động rất thông minh nhằm chống lại các tác động xấu từ bên ngoài. Trong số đó phải kể đến hệ miễn dịch. Đây là một trạng thái phòng vệ sinh học đầy đủ để chống nhiễm trùng, viêm nhiễm,… Chúng giúp bảo vệ cơ thể chúng ta khỏi những tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn,… Hệ miễn dịch được xem như tấm áo giáp của cơ thể. Áo giáp có dày, có bền thì mới bảo vệ được cho bản thân mình.

Trong kinh nghiệm của dân gian, người Việt thường hay đốt những loại thảo dược để thanh lọc không gian và tăng cường sức khỏe. Ví dụ, người ta đốt sả để xua đuổi muỗi, tránh bệnh sốt rét. Bên cạnh đó, họ cũng đốt bồ kết để xua khí lạnh, khí độc,. Trong đó, Trầm Hương từ xa xưa đã được người Việt ví như linh dược trời ban bởi những công dụng của nó đối với sức khỏe. Không chỉ ở Việt Nam, các quốc gia châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ cũng sử dụng Trầm như thần dược nhằm nâng cao sức khỏe.

Ngày nay, các nhà khoa học khám phá ra được những hợp chất quý giá có trong Trầm như: benzylaceton 26% metoxybenzalaceton 53% và terpen alcol 11%, còn có acid cinamic. Những hợp chất này có lợi để phòng ngừa và chữa trị các bệnh viêm nhiễm , nhiễm khuẩn. Ngoài ra, chúng có công dụng lớn trong việc tăng cường sức khỏe và hệ miễn dịch. Đốt Trầm Hương giúp bạn có giấc ngủ ngon hơn và một tinh thần sảng khoái.

2.5 Tác dụng của trầm hương trong thời trang

Không thể không phủ nhận là Vòng tay trầm hương ngày càng được thiết kế một cách tinh tế. Vừa là vòng tay phong thuỷ vừa là một phụ kiện thời trang đẹp thể hiện đẳng cấp của gia chủ. Vòng trầm hương được mix thêm các phụ kiện bọc vàng và đá mang ý nghĩa phong thuỷ khác như tỳ hưu, hồ lô,…Tất cả hội đủ vào chiếc vòng tay vừa thêm sức mạnh, vừa tôn lên vẻ đẹp của vòng.

III. Các loại Trầm Hương mà bạn cần biết là gì?

Tùy thuộc vào độ đậm đặc của tinh dầu mà người ta chia nó thành Kỳ nam, Trầm Hương, Trầm tốc. Trong đó, Kỳ Nam là thứ cao cấp nhất, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Nhu cầu về Trầm trên thế giới rất cao. Bởi lẽ đó là nhờ vào công dụng, giá trị tuyệt vời mà nó đem lại.

1. Kỳ nam

Trầm Hương
Kỳ Nam

Kỳ Nam là hạng trầm hương có phẩm cấp cao nhất, cho nhiều dầu nhất (các phân tử gỗ đã nhiễm dầu hầu như trọn vẹn). Khi nếm Kỳ Nam thì chúng ta có thể cảm nhận đủ vị chua, cay, đắng, ngọt, Kỳ Nam tỏa mùi thơm tự nhiên, khi đốt hương thơm đặc biệt, khói có màu xanh, bay thẳng và dài lên không trung.

Trong sách Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn có ghi rõ: “Kỳ Nam hương xuất tự đầu núi các xã thuộc hai phủ Bình Khang và Diên Khánh xứ Quảng Nam là thứ tốt nhất, xuất tự Phú Yên và Quy Nhơn là thứ hai…Ngày xưa Họ Nguyễn trước đặt đội có tên là Am sơn, hàng năm cứ tháng hai thì đi tìm kiếm Kỳ Nam, tháng sáu thì trở về, cứ căn cứ theo lấy sắc sáp trắng là tốt nhất, sắc xanh đầu vịt là thứ hai, sắc sáp xanh là kém nữa, sắc sáp vàng lại càng kém nữa, sắc như vằn hổ thì kém nhất.

Vì vậy, sách xưa đã xếp loại Kỳ Nam như sau: “nhất Bạch, nhì Thanh, tam Huỳnh, tứ Hắc”.

– Bạch kỳ: Sắc trắng ngà, xám nhạt, cực kì hiếm gặp, ít khi có hàng, giá rất cao.
– Thanh kỳ: Sắc xanh xám, ánh lục, rất quý hiếm, đắt giá xếp sau bạch kỳ.
– Huỳnh kỳ: Sắc vàng sẩm, vàng nâu, quý hiếm và đắt giá sau thanh kỳ.
– Hắc kỳ: Sắc đen chàm, hắc ín, khá quý hiếm, giá đắt sau huỳnh kỳ.

2. Trầm Hương

Trầm Hương
Trầm Hương

Trầm dễ tìm thấy trên các vùng núi của Việt Nam và độ khan hiếm cũng không như Kỳ. Nếu như Kỳ cực kỳ đắt đỏ và khó tìm thì chúng lại phổ biến hơn trên thị trường. Giá của chúng có thể dao động từ vài chục đến vài trăm triệu. Gồm có các loại sau:

. Trầm mắt kiến, có lổ có hang do kiến đục làm tổ trước khi cây thành trầm.
. Trầm rễ do rễ cây sanh ra.
. Trầm mắt tử kết tạo trên nhánh cây.

3. Trầm tốc

Trầm Hương
Trầm Tốc

Trầm tốc có mức tinh dầu ít, thường xen dài theo thớ gỗ nên giá trị và chất lượng thấp hơn hai loại trên. Trầm Tốc hình thành trên thân cây dó, không có lỗ. Tuy nói chất lượng thấp hơn nhưng so với trầm nhân tạo thì trầm tốc vẫn thuộc loại có có chất lượng ổn định, cộng thêm mức giá vừa phải hợp túi tiền nên chúng rất được nhiều người sử dụng.

Trầm Tốc có rất nhiều loại nhưng về cơ bản vẫn có thể chia ra làm 4 nhóm như sau: Tốc đỉa, tốc dây, tốc hương, tốc pi.

4. Trầm sánh

Trầm Hương

Trầm hương sánh hay còn gọi là trầm sánh, xuất hiện ở phía ngoài thân cây tức là phần gần lớp vỏ.

Lý do trầm sánh xuất hiện ở vùng này là vì trong tự nhiên, có thể mảng vỏ cây của cây trầm hương bị bong tróc do tác nhân vật lý nào đó, vô tình lớp thịt của cây bị tíếp xúc với các tác nhân và tạo trầm tại vùng đó.

Hình dáng tạo trầm của trầm sánh là các lớp mỏng sánh lại gần lớp ngoài của cây.

Trầm sánh có nhiều dầu nhiều và được xỉa mỏng hết phần gỗ không nhiễm dầu sẽ chìm nước, thường dược gọi là trầm sánh chìm.

Trầm sánh có 2 loại là trầm sánh tự nhiên và trầm sánh nhân tạo.

4.1 Trầm sánh tự nhiên

Hiện tại cũng khá hiếm, trầm sánh chìm tự nhiên hầu như không còn nhiều và các miếng trầm sánh đa số đều rất mỏng nên chỉ làm hương liệu, nhang trầm và thuốc là chủ yếu.

4.2 Trầm sánh nhân tạo

Phổ biến vì có thể trồng được và khai thác bằng các phương pháp cấy tạo trầm.

Người ta sẽ lột bỏ hết các lớp vỏ bên ngoài của cây trầm hương, sau đó quét hợp chất kích tạo trầm bên ngoài lớp cây.

Trải qua thời gian vài năm, lớp thân ngoài của cây sẽ bị mục và sần sùi, phía bên trong lớp đó sẽ hình thành một lớp dầu trầm hương sánh mỏng như tờ giấy.

Khai thác lớp sánh đó bằng cách mài và xỉa hết những lớp gỗ không chứa dầu, ta sẽ thu được những miếng sánh mỏng.

Miếng trầm sánh tốt với chất lượng dầu nhiều, được xỉa mỏng sẽ đen và chìm nước.

Trầm Hương

IV. Trầm hương nhân tạo

Trầm Hương

Hiện nay vì già trị kinh tế  mà số người đi săn tìm Trầm cũng nhiều theo. Họ có thể bỏ cả đời mình để tìm Trầm hay người ta thường ví von ” Ngậm Ngải tìm Trầm” để nói lên độ khó tìm và quý giá của nó. Lượng cầu nhiều mà lượng cung quá ít thì người ta sẽ tìm cách để đáp ứng nó. Từ đó hình thành nên Trầm nhân tạo vì người ta hiểu được quy trình tạo thành Trầm để áp dụng vào việc cấy Trầm vào cây Dó.

Tuy nhiên, không phải Trầm nhân tạo là giả hay chất lượng không tốt. Trầm nhân tạo tuy được hình thành có sự can thiệp của con người nhưng không phải lúc nào việc cấy Trầm cũng thành công và để tạo được nó cũng mất từ 10-15 năm nên nó cũng rất quý hiếm. Lượng tinh dầu ít hơn Trầm tự nhiên nhưng giá trị của nó cũng rất cao, công dụng cũng không khác Trầm tự nhiên là bao.

Trầm Hương ép dầu (Trầm hương giả)

Trầm Hương
Trầm ép dầu

Một trong các loại có giá trị thấp nhất và có thể được xem như là hàng giả đó là Trầm Hương ép dầu. Tức là tinh dầu sẽ được ép nhân tạo vào thớ gỗ, khiến cho gỗ có mùi tựa như Trầm thật. Thường người ta sẽ dùng thân cây dó bầu chế tác thành các loại trang sức, sau đó đun sôi trong nồi áp suất cùng tinh dầu Trầm, để mùi thơm cũng như tinh dầu có thể thấm vào trong vòng tay.

V. Tên gọi của Trầm Hương

Gần đây, khi trầm hương có giá trị xuất khẩu cao trên thị trường thế giới, đã có nhiều công trình khoa học đề cập đến hương liệu quý này. Đa số các nhà nghiên cứu cho rằng trầm hương là một sản phẩm do bệnh lý cộng sinh với tế bào gỗ tạo thành. Dân đi địu chuyên nghiệp cũng cho rằng muốn xác định cây dó bầu có trầm hay kỳ thì trước hết nhìn mặt bì (vỏ) cây dó đó. Mặt bì có dạng kết cấu như thế nào đó thì bên trong mới có trầm kỳ. Người ta nghiệm rằng trên cây dó nơi nào có những chỗ lõm vào hoặc lồi ra mà da cây khô nứt, nổi lên những chấm màu tím, đỏ nâu là dấu hiệu có kỳ nam, hay những cây sơ sát bị gãy cành, bị mục thân hay bị thối. Như vậy, mặt bì có thể là một lớp nấm cộng sinh ở vỏ cây báo hiệu bên trong thân cây đã có trầm kỳ.

Theo các nhà khoa học, sự hình thành trầm hương có liên quan chặt chẽ tới cấu trúc di truyền của loài, tuổi cây và một loạt các tiêu chí sinh thái khác như cường độ chiếu sáng, nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, thành phần đất đai… Về nguyên lý, để cây dó tạo thành trầm phải có hai yếu tố:

Chấn thương cơ giới mạnh, như bị mảnh bom đạn khi nổ găm vào thân cây, hoặc do con người dùng rìu, rựa chặt sâu vào thân cây, những lỗ hổng lớn do sâu bệnh đục khoét, hoặc những vị trí gãy cành, gãy ngọn do gió bão gây ra, hoặc những vị trí tỉa cành tự nhiên của cây.

Tại những nơi chấn thương ấy, sau một thời gian dài từ 10 – 15 năm, dưới tác đông mỗi ngày một ít của những chỉ tiêu sinh thái vừa kể trên, những bào tử sẵn có nằm trong không gian môi trường tác động vào vết thương gây ra những phản ứng hóa học bên trong cây dó và từ đó tạo thành trầm hương, tùy theo mức độ tác động mà cho ta trầm tốt hay xấu.

Trong thực tế, không phải vết thương nào trên cây dó cũng tạo trầm, nhưng cách lý giải này xem ra có độ xác thực hơn cả, chẳng thế mà xưa nay những những người đi địu khi gặp những cây dó bầu chưa ăn trầm, đã biết tác động vào nó (tiếng nghề là mở miệng) bằng cách chém vài nhát rìu (chành) sâu vào rễ, thân hoặc nhánh cây – là những nơi có nhiều khả năng tạo trầm – để tạo ra vết thương, với hy vọng sau đó một thời gian cây sẽ được tạo trầm.

Khi mở miệng cây dó, dân địu không bao giờ mở quá một nửa của các bộ phận nói trên. Vì mở quá sâu, thân cây sẽ dễ bị ngã đổ, rễ không còn nhựa sống. Hơn nữa, mở miệng phải dưỡng cây. Thông thường tỷ lệ không bao giờ vượt quá 4/6, tốt nhất là già hơn 3/7.

Do người đi địu mở miệng trên cây dó tạo vết sẹo để có trầm, nên tùy theo vị trí trên thân, rễ cây dó mà từ đó trầm hương có tên gọi khác nhau:

Trầm rễ: do con người tạo vết miệng ở phần rễ. Loại này rất tốt, có giá trị cao.

Trầm mặt nhang: mở miệng giữa thân.

Trầm mặt thốn: là trầm ở gần mặt dưới của phần gốc.

Trầm mắt tử: kết tạo trên nhánh cây, nhưng vết gãy của cành tạo thành những vết thương, từ đó hìnht hành trầm ngay những mắt gãy của nhánh cây.

Trầm sánh : trầm hình thành ngoài lớp thân cây, sánh thành những lớp dầu mỏng

Trầm Banh : Chất lượng dầu tương đối, hình thành trong thân cây dó bầu, mật độ gỗ của nó khít và có nhiều dầu hơn tốc.

Trầm kiến : Hình thành do những vết đục nhỏ của kiến trải dài, xung quanh những vết đục nhỏ đó tạo thành trầm hương.

Trầm mắt đảo : Cũng dạng giống mắt tử, nhưng những khúc bị gãy là ụ lớn, có thể là thân hoặt cành lớn bị hãy hình thành trầm

VI. Phân biệt Trầm Hương

Có những cách thông dụng nhất thường được sử dụng để phân biệt trầm thật – giả. Cũng như nhận biết được xuất sứ của trầm.

1. Quan sát: Trầm giả thường được tẩm mùi trầm vào những loại gỗ khác, có màu nâu đen hay đen rất sậm

2. Ngửi: Trầm thật luôn có mùi thơm thoang thoảng tinh tế. Không nồng nàn nhưng thơm lâu và rất dễ chịu. Đặc biệt, khi chưa mang lên tay thì mùi sẽ rất nhẹ. Nhưng khi mang lên tay do thân nhiệt và ma sát sẽ tạo mùi thơm mạnh hơn và tốt hơn. Các loại trầm giả thường là loại tẩm quét dầu hóa chất, bề mặt sần sùi. Mùi nồng gắt.

  • Có mùi thơm dịu nhẹ
  • Vân tinh dầu tự nhiên rõ ràng
  • Khi ngửi mùi cho cảm giác dễ chịu.

3. Đốt: Ngoài việc ngửi trực tiếp, bạn có thể đốt mẫu gỗ để ngửi mùi của gỗ khi đốt vì Trầm thật khi đốt trực tiếp sẽ tỏa mùi thơm dễ chịu và ít khói.

Hàng nấu hương hoá chất và sánh ghép keo mùi thơm thường rất mạnh khi chưa đốt, ngửi lâu sẽ gây khó chịu ở mũi. Khi đốt thường thơm gắt mũi, đôi lúc mùi thơm nhạt hoặc không thơm trộn lẫn mùi keo.

Hàng trồng ở vườn chưa đốt thì thơm nhẹ, khi đốt vẫn thơm nhưng có mùi khét vì là trầm non.

Hàng núi (trầm rừng tự nhiên), chưa đốt thì thơm nhẹ hoặc mạnh (thơm sống), đặc biệt khi đốt sẽ rất thơm, thơm ngọt tận cuống họng và ấm , không bị khét hay gắt mũi, đặc biệt là hàng Nha Trang, Quảng Nam.Những vùng còn lại mùi kém hơn, hàng nước ngoài thì chỉ thơm nhẹ.

Sản vật thiên nhiên độc đáo và quý hiếm này đang ngày càng được ưa chuộng bởi những công dụng tuyệt vời của nó. Tuy nhiên bởi có giá trị cao, thị trường ngày càng khốc liệt và có vô số sản phẩm vòng tay trầm hương bị làm giả để đánh lừa người tiêu dùng. Trên thị trường xuất hiện các loại trầm khác nhau. Vì vậy cần bỏ túi ngay cho mình những cách nhận biết Trầm Hương thật – giả để tránh mua nhầm hàng kém chất lượng nhé!